Τη φράση αυτή διάβασα πρόσφατα στο βιβλίο « Γραμματική της Φαντασίας-Εισαγωγή στην τέχνη να επινοείς ιστορίες» του Gianni Rodari, δασκάλου, δημοσιογράφου και παραμυθά.
Με προβλημάτισε πολύ και την υπογράμμισα για να τη σκεφτώ. Κυρίως για να συνειδητοποιήσω πόσο επίκαιρη είναι, παρόλο που το βιβλίο τυπώθηκε πριν 50 και πλέον χρόνια και το υλικό συγκεντρωνόταν ήδη από το 1937-38 κατ’ ομολογία του συγγραφέα. Και βέβαια αφορούσε το εκπαιδευτικό σύστημα μιας άλλης χώρας…
Ωστόσο… Ακόμα και σήμερα, στη χώρα μας , στα σχολεία το γέλιο σπανίζει…
Είναι μια θλιβερή διαπίστωση που κάνουμε κάθε μέρα. Τα παιδιά αναφέρουν καθημερινά τα παράπονά τους από το σχολικό περιβάλλον. Το άγχος τους για βαθμούς και εξετάσεις. Την κούρασή τους από «φωτοτυπίες», εργασίες, εξωσχολικά μαθήματα και φροντιστήρια. Ακόμα και θετικές εμπειρίες όπως εκδρομές ή περίπατοι αναφέρονται ως «Γλυτώσαμε μάθημα σήμερα» και κάπου εκεί τελειώνει ο ενθουσιασμός.
Δεν είναι μόνο τα παιδιά που αναφέρονται στο σχολείο με δυσφορία. Όλο και περισσότερο δάσκαλοι και καθηγητές συζητούν για την ανάγκη υποστήριξης στο έργο τους, εγγράφονται σε σεμινάρια ψυχικής ενδυνάμωσης και διαχείρισης στρες.
Μοιραία εμφανίζονται οι ρομαντικές και ουτοπικές ιδέες για τη χαράς της μάθησης, για τους δασκάλους-γέφυρες που γκρεμίζονται χαρούμενα μόλις ο μαθητής περάσει επιτυχημένα στη χώρα της γνώσης… Από την άλλη, βέβαια, έχουμε και τους αφορισμούς της ψηφιακής εποχής, της έκπτωσης των ηθών, των αξιών και του πολιτισμού. Λόγια εύκολα και πολυφορεμένα.
Το θέμα όμως είναι ότι εμείς έχουμε το εδώ και το τώρα για να ζήσουμε. Αυτά τα παιδιά μεγαλώνουμε, εμείς τα διδάσκουμε. Άλλες γενιές αντιμετώπισαν πολέμους, φτώχια, πανωλεθρίες, διωγμούς, εμείς έχουμε να αντιμετωπίσουμε την έλλειψη γέλιου. Πώς;
Ας δοκιμάσουμε το χιούμορ. Το αστείο, τη φαντασία και το παράλογο ακόμα. Ας αφήσουμε τη δημιουργικότητα μας ελεύθερη και ας φτιάξουμε αστείες ιστορίες. Ας διηγηθούμε τη μέρα μας από την αστεία της πλευρά, ας ψάξουμε κάτι όμορφο, θετικό ή περίεργο που συνέβη κι ας αφήσουμε τα αρνητικά.
Υπάρχει αρκετή βιβλιογραφία γύρω από το χιούμορ στην εκπαίδευση. Αποδεδειγμένα συμβάλλει στη δημιουργία θετικού δεσμού ανάμεσα σε δάσκαλο και τάξη αλλά και των παιδιών μεταξύ τους. Καλλιεργεί βασικές προσωπικές δεξιότητες όπως επικοινωνία, ενσυναίσθηση, συνεργατικότητα, επίλυση προβλημάτων, αυτοπεποίθηση. Μειώνει την πίεση και το άγχος επίδοσης.
Το χιούμορ, βέβαια, δεν είναι απλή υπόθεση. Εύκολα γίνεται σαρκασμός, προσβολή, ειρωνεία. Υπάρχει όμως αρκετά αδιάψευστα κριτήρια για το καλό αστείο. Πόσοι και ποιοί γελάνε μ’ αυτό; Προσβάλει κάποιον; Θα το έλεγες στη μαμά σου; Στο παιδί σου;
Στις τάξεις μας γελάμε. Παίζουμε, φτιάχνουμε αστείες ιστορίες και καθημερινά και συνειδητά ψάχνουμε τις καλές ειδήσεις της ημέρας. Δημιουργούμε ένα περιβάλλον ασφαλές όπου δεν πειράζει αν κάνουμε λάθη. Γελάμε μ’ αυτά και πάμε παρακάτω.
Ίσως αυτό είναι και το μόνο χαρακτηριστικό που μας ξεχωρίζει από τις μηχανές…
Λόγος πολύς γίνεται σήμερα για τη δυσλεξία. Γονείς και εκπαιδευτικοί μιλάμε για αυτήν ανοιχτά, ξέρουμε τα συμπτώματά της, παρακολουθούμε εκπομπές και ενημερωνόμαστε. Μέχρι να μας χτυπήσει την πόρτα. Γιατί για τη δυσλεξία ενημερωνόμαστε. Για τα παιδιά και τους ενήλικες που παρουσιάζουν δυσλεξία, δεν ξέρουμε τίποτα. Ούτε για τις οικογένειες που την αντιμετωπίζουν, ούτε για τις τάξεις όπου παρουσιάζεται, ούτε για τους δασκάλους που παλεύουν μαζί της.
Αυτό το θέμα είναι που με απασχολεί εδώ και πολλά χρόνια. Από τότε που σαν μαθήτρια δεν μπορούσα να καταλάβω γιατί κάποια παιδιά δυσκολεύονται τόσο. Πώς γίνεται να ζορίζονται τόσο μέσα στην τάξη ενώ στο διάλειμμα αποδεικνύονταν τόσο έξυπνα και εφευρετικά; Αργότερα, σαν δασκάλα Αγγλικών, διάβασα πολύ και παρακολούθησα με ενδιαφέρον κάθε σεμινάριο και πρόγραμμα επιμόρφωσης που μπόρεσα να βρω, ώστε να μάθω τι είναι Δυσλεξία. Έμαθα το μάθημά μου καλά, ωστόσο πάντα είχα την αίσθηση οτι κάτι ακόμα μπορούσα να μάθω. Οι προσευχές μου εισακούστηκαν και κάποια καλή μοίρα αποφάσισε ο γιος μου να έχει Δυσλεξία!
Ζώντας μαζί του, διδάσκοντάς τον και συνεχίζοντας την έρευνα και τη μελέτη μου βίωσα την άλλη πλευρά αυτής της δυσκολίας. Έμαθα πολλά, κατέληξα σε συμπεράσματα που δεν θα μπορούσα να φτάσω αν δεν είχα εμπλακεί με αυτόν τον τρόπο και σε αυτόν τον βαθμό με αυτόν τον τομέα της διδασκαλίας.
Συζητώντας με γονείς, αλλά κυρίως με παιδιά και δασκάλους, κατάλαβα οτι πρέπει να μοιραστώ όσες γνώσεις, εμπειρίες και σκέψεις απέκτησα ώς τώρα και φυσικά όσες θα αποκτήσω στο μέλλον. Αυτός είναι ο στόχος αυτού του blog. Να στείλει πίσω στον κόσμο τη γνώση που μου έδωσε και να ζητήσει ακόμα περισσότερη.
Πιστεύω ακράδαντα οτι κάποιος που διδάσκει μια γλώσσα πρέπει να έχει πρωτεύοντα στόχο την επικοινωνία. Άλλωστε για ποιό λόγο να αφιερώσει κάνεις τη ζωή του μαθαίνοντας κανόνες και γλωσσικά φαινόμενα αν δεν πρόκειται να τα χρησιμοποιήσει για να επικοινωνήσει; Σκοπός μας πρέπει να είναι να βοηθήσουμε ανθρώπους να βρούν τη φωνή τους σε μια πάγκόσμια κοινωνία. Ονειρεύομαι οι μαθητές μου να μπορούν να σταθούν ισάξια δίπλα σε οποιονδήποτε συνάνθρωπό τους και να εκφράσουν τον εαυτό τους. Να μιλήσουν για τα όνειρά τους, τις ρίζες τους. Να διεκδικήσουν τη θέση τους στον κόσμο, να χαρούν τα ταλέντα τους και να δημιουργήσουν ελεύθερα. Είτε έχουν, είτε δεν έχουν Μαθησιακές Δυσκολίες.
Ξέρω οτι σε κάποια αυτιά οι απόψεις μου θα ακουστούν ποιητικές, ουτοπικές και με ολίγη απο ρόζ συννεφάκι. Ευτυχώς δεν είναι καθόλου έτσι. Αποτελεί πλέον πανευρωπαϊκό στόχο μια τέτοια αλλαγή στην εκπαίδευση. Το εκπαιδευτικό σύστημα αποδομείται και ξαναστήνεται με καινούριους στόχους. Η επικοινωνία, η κριτική σκέψη, η διαχείρηση και επίλυση προβλημάτων, η συνεργατικότητα, η λήψη αποφάσεων, η ευελιξία στις αλλαγές, η ενσυναίσθηση και άλλες πολλές δεξιότητες είναι πλέον αναγκαίες στον άνθρωπο του 21ου αιώνα. Πάμπολλες έρευνες και προγράμματα διεξάγονται αυτή τη στιγμή ώστε η εκπαίδευση να αφήσει οριστικά το βιομηχανικό πρότυπο του 19ου αιώνα.
Με αυτό τον στόχο και σκοπό ξεκινάω την επικοινωνία μας. Θα χαρώ να ακούσω απόψεις, σχόλια και εμπειρίες σας.
Κλείνω με την ομιλία του sir Ken Robinson, εκπαιδευτικό σύμβουλο, συγγραφέα και ειδικό δημιουργικής σκέψης.